Westerse vrijwilligers en foto’s | Een gastblog door Assan Dickson

Ontmoet Assan Dickson, onze nieuwe gastblogger

Ik ben erg blij dat Assan heeft ingestemd met het schrijven van verschillende artikelen voor Moon&Star guesthouse. Zijn eerste artikel gaat over vrijwilligers, het maken van foto’s en het effect van de beelden die ook in de media worden geportretteerd.

Assan Dickson

Assan is een financieel analist, een onderzoeker en leraar.
Hij heeft een passie voor onderwijs in financiële vaardigheid en heeft de laatste jaren de NGO’s geholpen bij het bevorderen van financiële kennis en inclusie.

Hij is een pan-Afrikaan en heeft zich als vrijwilliger ingezet voor verschillende zwarte bewegingen.
Assan is een Vader en preekt in zijn vrije tijd.

De kracht van beelden

Beelden zijn krachtig. Ze brengen niet alleen ideeën over, maar ook emoties en meer. Inderdaad, beelden zijn een moment in de tijd bewaard gebleven om ons aan dat moment te herinneren. Sommige van deze beelden brengen geluk, andere brengen verdriet over. Het is dan ook niet verwonderlijk dat mensen beelden jarenlang bewaren om een verhaal te vertellen aan hun nakomelingen.

Foto’s maken was een gebeurtenis toen ik klein was

Ik ben opgegroeid in een klein dorp genaamd Banko in de Ashanti-regio van Ghana. Het maken van foto’s was spannend en werd het vooral tijdens de kerst gedaan. Ik kleedde me in mijn pas genaaide kledingstukken (mijn vader is kleermaker) en stond bij een bloem om “foto’s te maken”. Ik heb nog steeds een aantal van deze foto’s in mijn album, een gevoel van nostalgie bekruipt me wanneer ik de foto’s bekijk.

Het Afrikaanse verhaal vertellen door het oog van westerlingen

Het is dan ook niet verwonderlijk dat het Westen (de Witten) het verhaal van Afrika probeert te vertellen door middel van beelden. In de loop der jaren is de geschiedenis van Afrika gedefinieerd en verteld vanuit het perspectief van het Westen, waardoor er een duidelijke vertekening is ontstaan in de manier waarop we het continent zien.

Het westerse verhaal over Afrika is gericht op een historische visie van een “behoeftig” continent, in plaats van op de bijdragen van Afrika aan de geschiedenis van de mensheid. Westerse foto’s van Afrika, bevatten veelal beelden van zielige, hongerige of zieke kinderen.

De rol van witte vrijwilligers

Sommige van deze foto’s zijn genomen door vrijwilligers die naar Afrika komen om ‘arme’ mensen te helpen. Vrijwilligers zijn mensen die, onbezoldigd en uit eigen vrije wil, hun tijd, energie en vaardigheden inbrengen ten behoeve van de gemeenschap. Het is dan ook de verwachting dat de witte vrijwilligers in Afrika hun tijd, energie en vaardigheden ethisch inbrengen ten bate van de gemeenschap.

Als kind had ik veel contact met vrijwilligers

Ik moet toegeven dat men in verschillende ontwikkelingslanden, waaronder Ghana, enorm veel profijt hebben gehad van witte vrijwilligers. In feite is mijn geboortedorp Banko een begunstigde van de welwillendheid van vrijwilligers. In het begin van de 20e eeuw was er ineens een stroom van vrijwilligers uit Nederland in Banko.

Hun bijdrage aan onderwijs, gezondheidszorg en zelfs aan het scheppen van werkgelegenheid is enorm. Ik geloof dat er in verschillende ontwikkelingslanden vergelijkbare verhalen bestaan. Er zijn echter verschillende ethische kwesties die de activiteiten van de vrijwilligers in Afrika in gevaar brengen en die een verkeerd beeld geven van Afrika.

Een van deze ethische kwesties heeft te maken met het nemen van foto’s van kinderen.

Ik heb een levendige herinnering aan enkele vrijwilligers uit Nederland die foto’s maakten van mij en andere familieleden. Bijvoorbeeld foto’s van mijn oma en ons, de kinderen, in vuile kleren en met brandhout en voedsel op ons hoofd. Dit was 2001 en ik zat in primary 6. Destijds vond ik het leuk en daarom glimlachte ik naar de camera’s voor de foto’s. Waar die foto’s terecht zouden gaan komen, dat wist ik niet. En toestemming van mijn voogd was er ook niet.

Volgens de antropologen Arthur en Joan Kleinman suggereren beelden van lijdende vrouwen en kinderen dat er gemeenschappen zijn die niet in staat zijn of niet geïnteresseerd zijn in de zorg voor hun eigen mensen. De foto’s rechtvaardigen kolonialistische, paternalistische en imperialistische houdingen.

De vrijwilligers verbleven in mijn familiehuis en het was dan ook gebruikelijk dat ze toffees en andere koekjes deelden met de kinderen in het huis. Ze kenden onze namen niet en wij kenden die van hen ook niet. Nadat ze hadden beloofd me mee te nemen naar het buitenland voor studie, zijn ze nooit meer teruggekomen. Dit was een gemeenschappelijk thema in de hele Banko-gemeenschap.

Met de komst van de technologie is de mobiele telefooncamera overal. Het nemen van foto’s voor velen een mogelijkheid. Het is moeilijker om het nemen van foto’s en het delen ervan via het internet (Facebook, Instagram, enz.) te controleren. Steeds vaker zien we foto’s van Afrikaanse kinderen die vies zijn, kapotte kleding dragen of zelfs naakt zijn voorbijkomen op Instagram.
Deze foto’s zijn veelal door vrijwilligers gemaakt. Niemand vraagt waarom de kinderen vies zijn of kapotte kleding aanhebben. Er wordt aangenomen dat ze arm, zielig of schattig zijn….

Ja, het publiceren van de foto’s heeft voordelen zoals

  • De media bieden krachtige instrumenten in de campagne om kinderen het recht te geven hun mening te uiten en een verschil te maken in beslissingen die hen aangaan.
  • Publiciteit voor kinderen kan hen in staat stellen om hun waarde als mens te bevestigen met meningen die de moeite waard zijn om te horen.
  • Foto’s en artikelen kunnen het bewustzijn van de behoeften van kinderen in het algemeen vergroten, of helpen om geld in te zamelen voor een goed doel.

Het effect van beelden op de perceptie van Afrika

Maar het risico is groot voor kinderen. Kindveilige kwesties moeten altijd voorop staan bij elke beslissing om een beeld van een kind bekend te maken. De foto’s van uitgehongerde, uitgemergelde en zieke Afrikaanse kinderen zijn vaak gebruikt om geld in te zamelen voor internationale NGO’s.

Maar geven dergelijke beelden een eerlijk en evenwichtig beeld van het leven in andere landen? Helpen deze beelden om de rechten van kinderen op de lange termijn te bevorderen?

Het effect van een aantal van de foto’s die door vrijwilligers zijn genomen, werd aangetoond in een studie van Richard Borowski aan de Universiteit van Leeds.
Hij probeerde de perceptie van de blanke jeugd op Afrika te beoordelen. Hij vroeg de jeugd een foto te kiezen die Afrika het beste weergaf. “Meer dan 73% selecteerde een foto van hongerige kinderen die een leeg bord uitsteken. En 53% selecteerde een foto van strohutten in een landelijke omgeving”.

Het verhaal dat wordt verteld over Afrika móet veranderen!

Afschuwelijke beelden van uitgehongerde kinderen, oorlog, ziektes die in de westerse media worden geportretteerd is geen compleet beeld van Afrika.
Zo lang de media doorgaat met hun uitspatting van negatieve Afrikaanse verhalen, zal Afrika gezien blijven worden als het “litteken op het geweten van de wereld”.

De homogene kijk die Westerlingen op Afrika hebben, reduceert de kleurschildering van bijna een miljard mensen tot een enkele pixel.

Er is de noodzaak om de mentaliteit van de koloniale krachten te doorbreken die sommige blanke vrijwilligers tijdens hun vrijwillige reizen naar Afrika aan de dag hebben gelegd.

Mensen zoals onze vriend Assan zorgen ervoor dat we verantwoording afleggen…

Zoals je wellicht weet heeft Moon&Star guesthouse het vrijwilligersprogramma drastisch veranderd. Wanneer je meer wilt lezen over de verandering en waarom we zijn veranderd, nodig ik je uit om het volgende blogbericht ‘Vrijwilligerswerk in Afrika – Nog van deze tijd?!’ te lezen.

Ons vrijwilligersprogramma heeft een grote nadruk op duurzaamheid en geen negatieve impact op de gemeenschap waarin we werken. Zo bieden we bijvoorbeeld een online voorbereidingsprogramma aan waarin we onderwerpen als stereotypen, het maken van foto’s en Social media bespreken.

Neem contact met ons op wanneer je vragen/opmerkingen hebt!

Wil je geen enkel blog missen van Moon&Star guesthouse? Laat je mail adres hier achter en ontvang een mail wanneer er een nieuw blog verschijnt!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *